In de achttiende eeuw zag de haven van Den Helder er heel anders uit en kende haar eigen uitdagingen. Lastige stromingen en verzandingen waren lastig te beheersen. Toch werd een oplossing bedacht en uitgevoerd waardoor de haven van Den Helder opbloeide. Laurens Brandligt was een schipper uit Amsterdam en goed bekend met de wateren rond Den Helder. Hij schreef een plan om ten oosten van het dorp Helder door natuurlijke stroming een veilige ligplaats te creëren. Brandligt heeft meer dan 10 jaar aan het plan gewerkt en noemde het Scylla en Charybdis (zeemonsters uit de Griekse mythologie).

De dam werd een belangrijk onderdeel van het lokale waterbeheer en de geschiedenis van de omgeving. In juli 1782 wordt begonnen met de werkzaamheden en in oktober 1782 is de dam gereed. In 1785 wordt de dam nog een stuk verlengd. Tot 1954 heeft de dam het Nieuwe Diep daadwerkelijk vrij gehouden van verzanding. De dam stond in de volksmond bekend als Napoleondam, maar dat is echter historisch onjuist. In februari 2017 heeft de gemeente Den Helder daarom besloten om de dam formeel Laurens Brandligtdam te noemen en werd de gedenksteen 'Laurens Brandligtdam' ter plaatse aangebracht.

Tijdens de lezing wordt door Erik Verheul (steenhouwer en maker van het monument) en Jan Kikkert (stadshistoricus) ingegaan op het ontstaan van de Laurens Brandligt Dam, met aandacht voor de historische achtergrond, de functie van de dam en de invloed op de omgeving. Ook wordt ingegaan op de omzwervingen van het monument en de rol van vissers uit Lauwersoog hierin.